Fotoreeks over ervaring in isoleercel

Jolijn (van de Nederlandse blog tekeer tegen de isoleer) heeft een fotosessie gemaakt van haar pop in een isoleercel, op basis van haar eigen ervaringen met dwangmaatregelen in de (jeugd-) psychiatrie, zoals de isoleercel, dwangmedicatie, visitatie en fixatie.

De fotosessie is bedoeld om het cliëntenperspectief bij dwangmaatregelen in de psychiatrie onder de aandacht te brengen. Bij elke foto staat een korte beschrijving.

Het zijn behoorlijk heftige foto’s en daarom was het noodzakelijk om poppen te gebruiken om de taferelen weer te geven. Maar voorlichting is nu eenmaal nodig om de kloof te dichten. Daarom deze persoonlijke fotoserie.

Automatisch afspelen van de foto’s kan via deze link
http://www.flickr.com/photos/40211503@N07/sets/72157623472318956/show/

TIP: klik op “show info” rechts bovenin, dan verschijnt de beschrijving bij de foto’s.

De isoleercel: prikkelarm?

Samenvatting van een artikel door klinisch psycholoog en senior onderzoeker Dr. Bert van der Werf: “De separeer en de prikkelarme omgeving”.

Het gebruik van isoleermaatregelen is wettelijk alleen geoorloofd ter afwending van gevaar. Maar de vraag in hoeverre deze maatregelen tevens schade opleveren, is nauwelijks onderzocht, terwijl daarvoor vele en sterke aanwijzingen bestaan.

Er wordt verondersteld dat de separeercel een heilzaam therapeutisch effect heeft. Separatie wordt als belangrijk hulpmiddel gezien om de patiënt tot rust te laten komen. Maar er bestaat geen enkel wetenschappelijk bewijs voor dit veronderstelde heilzame effect. Wat wel bestaat zijn de vele persoonlijke verhalen van patiënten over de schade die zij van gedwongen separatie hebben ondervonden, ook op lange termijn, vergelijkbaar met verhalen van mensen die werden gegijzeld.

Geheel anders ligt het wanneer de patiënt er zelf voor kiest om zich in de isoleercel terug te trekken. Hierover vertellen patiënten dat de separatie voor hen juist rust en veiligheid betekent in geval van een ernstige crisis, beter dan sederende medicatie.

Het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens dient als basis voor een recht op “menswaardige behandeling” binnen de gezondheidszorg Gedwongen separatie valt hier moeilijk mee te rijmen.

In sommige Europese landen is separatie al jaren bij wet verboden, zoals in Noorwegen en Denemarken. In andere landen, zoals in Engeland en Zweden is het separeren op zijn Nederlands praktisch nagenoeg verdwenen op grond van het regionaal verplichte kwaliteitsbeleid. Op zijn Nederlands, want “seclusion”, zoals separeren in het Engels wordt genoemd, staat bvb in Noorwegen voor een seclusion area, een compleet ingerichte kleine afdeling, waar de patiënt gescheiden van anderen kan worden verpleegd. Hij mag daar echter in tijden van crisis nooit eenzaam worden opgesloten of alleen gelaten. In dat land wordt dat beschouwd als professionele doodzonde: barbaars en middeleeuws. Vaak wordt het toedienen van (sederende) medicatie daar beschouwd als veel humander en doelmatiger dan oplsuiting in een separeercel. In Scandinavische landen is contact herstellen met de patiënt een sleutelbegrip, terwijl men daar vreemd aankijkt tegen het argument van de separeercel als “prikkelarme” omgeving. Opmerkelijk feit: de verpleegkundige “bestaffing” op opnameafdelingen in de Scandinavische landen ligt aanmerkelijk (tot zelfs driemaal) hoger dan in Nederland.

De idee van prikkelarm krijgt in verschillende landen een andere en soms zelf tegenstrijdige praktische invulling: op sommige plaatsen verft men de afdeling in het groen omdat dit rustgevend zou zijn, op andere plaatsen vindt men het belangrijk dat de separeercel niet afgescheiden is van de drukte van de afdeling, zodat de patiënt in contact kan blijven met de groepsgenoten, wat het basaal gevoel van veiligheid zou bevorderen. In Nederland wordt juist het contact met medepatiënten tijdens separatie als te sterke prikkel beschouwd. Wel is er in Nederland een raam waardoor de gesepareerde patiënt naar buiten kan kijken, in andere landen wordt dan weer beschouwd dat dit voor teveel prikkels zou zorgen. Er wordt zomaar van alles beweerd en toegepast zonder enige vorm wetenschappelijke onderbouwing.

Bestaat overprikkeling dan wel of niet? Ja natuurlijk wel. De vraag is echter of een gedwongen plaatsing in de separeercel de geschikte remedie is. Dat patiënten dit jaren later nog als traumatische ervaring beschrijven, heeft te maken met het feit dat gedwongen separatie gepaard gaat met macht, onmacht en repressie. De gesepareerde patiënt is feitelijk totaal overgeleverd aan de macht van de hulpverleners.

Er is dus duidelijk nood aan kritisch onderzoek over het onderwerp.

Isolatie en fixatie leiden tot totale hulpeloosheid en angst

Dit is een vrije vertaling van het artikel "Seclusion and Restraint" op de website van annafoundation.org.

Mensen met een traumatische voorgeschiedenis worden routinematig en onnodig opnieuw getraumatiseerd in de geestelijke gezondheidszorg door het gebruik van isolatie, fixatie en andere dwangmaatregelen.

Enkele feite op een rijtje:

• Cliënten met een traumatische voorgeschiedenis worden vaak opnieuw getraumatiseerd in psychiatrische ziekenhuizen wanneer ze fixatie en isolatie ondergaan.
• Wanneer ernaar gevraagd wordt, zullen mensen praktisch altijd zeggen dat ze isolatie en fixatie als traumatiserend hebben ervaren. Kinderen, adolescenten en volwassenen spreken over ervaringen van kwetsbaarheid, verwaarlozing en een gevoel van bestraffing toen ze in de isolatiecel zaten.
• Fixatie en isolatie zijn reeds verantwoordelijk geweest voor de dood van sommige cliënten. Ze verhogen ook de kans dat het personeel gewond raakt.
• Er bestaan effectieve praktijken om het gebruik van fixatie en isolatie te beperken en/of op te heffen. Best practice modellen die gebaseerd zijn op samenwerking, mondigheid (empowerment) van de cliënt, en een klinische benadering die de ontwikkeling van vaardigheden, leerprocessen, het oplossen van conflicten, en pro-actieve strategieën benadrukt, bestaan, maar ze worden niet consequent toegepast.
• Voor personen met een voorgeschiedenis van trauma, kunnen isolatie en fixatie ervoor zorgen dat storend gedrag toeneemt (eerder dan de-escaleert), waardoor de cliënt opnieuw getraumatiseerd wordt en met als gevolg een toename van risico's voor personeel en andere cliënten.
• Isolatie en fixatie kunnen eerdere ervaringen ‘triggeren’ die te maken hebben met dwang en controle, fysieke mishandeling, isolatie, vastbinden, enz, met volgende mogelijke reacties als gevolg: flashbacks (hallucinaties), dissociatie, agressie, zelfverwondend gedrag, depressie, enz.
• Dwangmaatregelen zoals gedwongen medicatie worden vaak als traumatiserend ervaren. Gedwongen psychofarmaca zijn een vorm van chemische fixatie.
• Gebruikelijk aanvaarde psychiatrische praktijken en institutionele omgevingen kunnen cliënten met een voorgeschiedenis van trauma opnieuw traumatiseren door het herhalen van de dynamiek en zelfs de specifieke schendingen van het oorspronkelijke jeugdtrauma, waardoor de pijn en de gevolgen van de traumatische kindertijdervaring verergert.
• Zonder kennis van medicijnen waarvan bekend is dat ze nuttig zijn bij het behandelen van symptomen van trauma, kan het gebruik van psychofarmaca leiden tot zowel lichamelijke als psychische schade. Gedwongen medicatie schendt persoonlijke grenzen, verandert de geest, lichaam en emoties, en kan een herhaling teweegbrengen van het oorspronkelijke traumatische misbruik.
  

Steeds meer dwang in Vlaamse psychiatrie

Uit Knack (18 maart 2008)

Het aantal gedwongen opnames in de psychiatrie is in Vlaanderen verdubbeld in tien jaar tijd.
(...)

Ook interne dwangmaatregelen worden nog volop gebruikt. Volgens het Vlaams ministerie van Volksgezondheid wordt 15 procent van de patiënten ooit in de isoleerkamer opgesloten. In 2006 ging het om 5287 volwassen patiënten die gemiddeld bijna vier dagen lang in de isoleercel zaten. Ook 258 kinderen werden zo geïsoleerd.

In een recente internationale enquête van Test Gezondheid luidt een van de conclusies: 'Het is opmerkelijk dat in Vlaanderen de opsluiting in een isoleerkamer 2,5 maal hoger is dan in het Franstalige landsdeel, 8 maal hoger dan in Italië en Spanje, en 4 maal hoger dan in Portugal'.

Ook het vastbinden van patiënten wordt volgens Bart Thomas, die aan de Universiteit Gent de interne dwangmaatregelen bestudeerde*, nog in de helft van de psychiatrische instellingen gedaan, wat soms fataal kan aflopen door verstikking.

Bart Thomas: 'Volgens mij zijn er zo elk jaar gevallen van ophanging of bijna-ophanging. Nog altijd worden er eenpunts- of tweepuntsfixaties gedaan met een buikband, wat radicaal verboden zou moeten worden omdat het levensgevaarlijk is. Vastbinden doe je al met moeite met huisdieren, laat staan met mensen. Het "fixeren" is wel enigszins gedaald, maar het gebruik van "chemische restrictieve maatregelen" of "extra-medicatie" is nog spectaculair gestegen. Het probleem is dat er voor al die interne dwangmaatregelen helemaal geen wettelijk kader is uitgewerkt.'

Klik hier voor het volledige artikel (Bron: knack.rnews.be)

(*) Ik zou graag het Gentse onderzoek door Bart Thomas over dwangmaatregelen in de psychiatrie lezen, maar weet voorlopig niet hoe ik eraan kan geraken...

Psycholoog bepleit verbod isoleercel

Het isoleerbeleid van Nederland is vooral gebaseerd op traditie en niet op wetenschappelijk bewijs. Dat zegt psycholoog Bert van der Werf in vakblad Medisch Contact. Wat hem betreft gaat het isoleerbeleid in Nederland op de schop.

(...) verpleegkundigen denken dat een zogenoemde ‘prikkelarme’ omgeving een goede uitwerking heeft op psychotische patiënten. “Maar dat klopt niet”, zegt Van der Werf in het blad. De patiënten zouden meer baat hebben bij stressmanagement. Driekwart van de psychotische patiënten zou door eenzame opsluiting juist steeds angstiger worden.

Datum artikel 2 oktober 2008. Klik hier voor het volledige artikel (Bron: Zielenknijper.nl

Tv kijken in de isoleercel

De psychiatrische instelling GGZ Friesland heeft bij wijze van proef in begin 2011 een mediazuil in een isoleercel geplaatst. Via de zuil kunenn patiënten televisie kijken, maar ook informatie achterhalen over hun behandeling. Bedoeling is het verblijf van de patiënt prettiger te maken.

Mooi initiatief, denk ik zo.

Terminologie isolation - seclusion

Als ik de woorden "solitary isolation" google, dan kom ik enkel op informatie uit rond isoleren in gevangenissen. In de psychiatrie wordt voor isolatie in het Engels blijkbaar een andere term gebruikt: "seclusion". Seclusion wordt in de Van Dale vertaald als afzondering, eenzaamheid, rust, afgelegenheid of privacy. Klinkt in ieder geval beter dan isolatie, niet? Maar of de realiteit van "seclusion" in psychiatrische context ook beter aanvoelt dan "isolation" is nog maar de vraag.